Syndrom współuzależnienia

 


Współuzależnienie jest zbiorem zachowań, które mogą przejawiać bliscy osób uzależnionych: współmałżonek, dziecko, współpracownik, krewny, znajomy…

Charakteryzuje się chęcią mniej lub bardziej intensywną niesienia pomocy osobie uzależnionej, przy jednoczesnym pomijaniu własnych potrzeb, ograniczeń.

Często osoba współuzależniona, pełna dobrych intencji, przejmuje całkowicie odpowiedzialność za osobę uzależnioną, w ten sposób odbiera jej możliwość skonfrontowania się z konsekwencjami własnych wyborów.

Jest to w istocie postępująca, powolna adaptacja bliskich do zaburzenia, jakim jest uzależnienie. Osoba współuzależniona ucieka się do rozmaitych strategii (chronienie, przepraszanie, błaganie, próby kontrolowania, wreszcie groźby
i zarzuty) by skonstatować w efekcie, że żadna z nich nie przynosi oczekiwanego efektu. Pojawia się bezsilność, wyczerpanie, poczucie winy, często depresja. Nierzadko zdarza się, iż osoba współuzależniona sama wpada
w pułapkę uzależnienia, zanim zwróci się o pomoc profesjonalisty. U osoby uzależnionej działania osoby współuzależnionej wywołują dokładnie odwrotny rezultat, uczy się ona sztuki okłamywania i kamuflażu, a jej konsumpcja często, zamiast maleć, wzrasta.

Uważa się, iż z racji faktu, iż osoba współuzależniona jest zwykle silnie uczuciowo związana z osoba uzależnioną, jest ona w swoich działaniach najmniej skuteczna
i często zamiast nieść pomoc, hamuje proces zdrowienia uzależnionego. Osoba współuzależniona bierze na siebie cały ciężar konsekwencji, przez co uzależniony ma trudność, by w swoim zachowaniu dostrzec jakikolwiek problem.

Najczęstsze zachowania osoby współuzależnionej:

– usprawiedliwianie nieobecności małżonka w pracy,

– powolne izolowanie się od otoczenia i towarzyszący jemu wstyd,

– przeszukiwanie mieszkania w celu odnalezienia alkoholu, narkotyków, opróżnianie butelek,

– ciągła podejrzliwość wobec osoby uzależnionej, ciągłe „szpiegowanie” jej,

– dostarczanie alkoholu partnerowi w celu „zatrzymania go” w domu,

– przejęcie na siebie wszelkich obowiązków osoby uzależnionej.

Aby przezwyciężyć współuzależnienie ważnym jest by zdać sobie sprawę
z własnych potrzeb i jasno postawić granice osobie uzależnionej, oddać jej odpowiedzialność za decyzje, które podejmuje. Często koniecznym jest zwrócenie się o pomoc do specjalisty uzależnień, psychologa, uczestniczenie
w grupach wsparcia. Niezmiernie trudno jest „ratownikowi” zrezygnować ze swojej dotychczasowej roli, gdyż wiąże się z tym ryzyko, iż osoba uzależniona swymi zachowaniami doprowadzi do sytuacji zagrażających jej i jej bliskim. Pamiętać należy jednak iż dla procesu zdrowienia konieczne jest „otrząśniecie się” osoby uzależnionej i jej własną decyzja o zmianie dotychczasowego sposobu funkcjonowania. Bez tego zmiana zwykle jest powierzchowna
i nietrwała.

Skutecznym jest zachęcanie osoby uzależnionej do pracy nad swoim problemem
i docenianie choćby najmniejszej zmiany na lepsze. Istotna jest umiejętność zwrócenia się o pomoc do osób profesjonalnie przygotowanych do pracy
z osobami uzależnionymi i współuzależnionymi.